Μια κουβέντα με τον Παντελή Βούλγαρη,
τον Αντώνη Κόκκινο και την Έλλη Πετρίδη

Βούλγαρης
Προσωπικά εγώ βγήκα εντελώς συμπτωματικά. Έμπλεξα με την ιστορία του κινηματογράφου. Δηλαδή τέλειωνα το γυμνάσιο και δεν είχα κανένα ιδιαιτέρο ταλέντο ούτε για τις θετικές επιστήμες ούτε για τις φιλολογικές. Έδωσα στο πανεπιστήμιο για φιλολογία και νομικά και απέτυχα παταγωδώς. Έτσι ο δρόμος που ανοιγότανε πια ήτανε ο δρόμος για τον κινηματογράφο, όπου η σχολή του κινηματογράφου που λειτουργούσε και λειτουργεί ακόμα σε δεχότανε χωρίς εξετάσεις.
Από μία αγάπη για το σινεμά. Μιλάμε για την εποχή τη δικιά μου που δεν υπήρχε ακόμη τηλεόραση. Η μόνη επαφή με εικόνα ήτανε η αίθουσα η χειμερινή ή η καλοκαιρινή. Τελειώνοντας το γυμνάσιο θυμάμαι τη γενιά τη δικιά μου να παίζει τις ταινίες. Δηλαδή να βλέπουμε μια ταινία και μετά να παίζουμε όλους τους ρόλους που μας είχαν συγκινήσει. Φανταζόμουνα ότι είναι και πολύ εύκολη η δουλειά αυτή. Κάπως έτσι, από μια απόλυτα φυσική επιλογή. Επιλογή αγάπης για ένα πράγμα που με μάγευε. Και μάλιστα, τελειώνοντας το γυμνάσιο φανταζόμουνα το όνομα μου γραμμένο στους τίτλους: Παντελής Βούλγαρης. Και επειδή δεν μου άρεσε τότε το όνομά μου, το είχα αμερικανοποιήσει. Οι συμμαθητές μου τότε με φωνάζανε Πατ Βουλγαρ. Λοιπόν αυτή είναι όλη η ιστορία. Βέβαια, από τη στιγμή που μπήκα στην σχολή, από ένστικτο κατάλαβα ότι δεν είχα πολλά πράγματα να μάθω σε μια σχολή που δεν είχε πρακτική εφαρμογή της κινηματογραφικής τέχνης και έγκαιρα μπήκα στο μεγάλο σχολείο της Φίνος Φίλμ που ήταν η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής εκείνη την εποχή. Από τον πρώτο χρόνο άρχισα να δουλεύω σαν βοηθός. Μέχρι την πρώτη μου μικρού μήκους ταινία δούλεψα βοηθός σε σαράντα ταινίες.

Κόκκινος
Εμένα το έγκλημα ήτανε πιό προσχεδιασμένο. Πάντα ήθελα να ασχοληθώ με τον κινηματογράφο. Το μόνο πράγμα που έκανα όταν ήμουν μικρός και μου άρεσε ήτανε να βλέπω ταινίες. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, από τεσσάρων χρόνων πέντε, το δώρο που ήθελα να μου κάνουν ήταν να με πηγαίνουν στον κινηματογράφο. Παρ'όλα αυτά όμως, επειδή ήμουν από πολύ φτωχή οικογένεια και ο πατέρας μου ήταν αρκετά καταπιεστικός, αν του έλεγα ότι θα πάω να σπουδάσω κινηματογράφο μάλλον θα αυτοκτονούσε αφού με σκότωνε πρώτα. Κι έτσι σκέφτηκα ένα σχέδιο. Λέω θα πετύχω σε μία σχολή που την εποχή εκείνη σου εξασφάλιζε κάποια χρήματα. Έτσι, λέω, θα δουλέψω κάποια χρόνια και μετά θα πάω, ανεξάρτητα πλέον, και θα ασχοληθώ με το σινεμά. Έτσι και έγινε. Πέτυχα στο πολυτεχνείο, δούλεψα σαν πολιτικός μηχανικός και κάποια στιγμή είπα ή τώρα ή ποτέ. Σαν πολιτικός μηχανικός πήγαινα αρκετά καλά οικονομικά. Κανείς δεν περίμενε ότι τελικά θα σταματούσα γιατί εντάξει με είχε πάρει και από κάτω η μπάλα του επαγγέλματος ξέρεις. Κάποια στιγμή λοιπόν είπα ή τώρα ή ποτέ. Ήταν το τώρα. Τα σταμάτησα όλα. 'Εκλεισα το γραφείο. Πήγα στη σχολή Σταυράκου και από κει άρχισα σιγά-σιγά να γνωρίζω ανθρώπους. Η πρώτη μου δουλειά ήταν στο ραδιόφωνο. Δηλαδή ξεκίνησα μια εκπομπή στο ραδιόφωνο. Μετά δούλεψα και εγώ σαν βοηθός ανοικτής παραγωγής σε διάφορα πράγματα. Όχι βέβαια τόσα πολλά όσα ο Παντελής. Έτσι λοιπόν μπήκα στον κινηματογράφο.

Βούλγαρης
Οι χαρακτηριστικές στιγμές είναι η πρώτη μου επαφή με το πλατώ. Δηλαδή η πρώτη μέρα που με δέχονται στη Φίνος Φίλμ και μπαίνω σ'ένα κινηματογραφικό πλατώ και βλέπω φώτα, κάμερα, ηθοποιούς, μακιγιάζ, σκηνοθέτες, κ.λ.π. και καταλαβαίνω ότι αυτό είναι το σπιτί μου. Ότι δηλαδή δεν έχω άλλο χώρο πιο ιδιαίτερο για να διεκδικήσω μια θέση. Η δεύτερη είναι όταν έκανα την πρώτη μου μικρού μήκους ταινία τον Κλέφτη που στο φεστιβάλ του 1965 μαζί με άλλες 6-7 χαρακτηρίζουν το ξεκίνημα του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Τότε έγινα αποδεκτός από τη συντεχνία των κινηματογραφιστών. Δηλαδή με δεχτήκανε μέσα από το συνάφι. Άρεσε η ταινία κατ'αρχήν στους ανθρώπους του κινηματογράφου που έπαιζε πολύ μεγάλο ρόλο η γνωμη τους. Και βέβαια μετά σημαντική στιγμή ήταν η κάθε ταινία μου που είχε επιτυχία και καλλιτεχνική και εμπορική. Αλλά νομίζω αυτές οι δύο πρώτες στιγμές είναι και οι καθοριστικές.

Κόκκινος
Εγώ...δεν μπορώ να πω κάποια στιγμή. Είχα πολλές στιγμές. Δεν μπορώ να σου αναφέρω μία ή δυό. Ήθελα να σου πω και προηγουμένως ότι για μένα το μεγαλύτερο σχολείο είναι να βλέπεις ταινίες. Εγώ δηλαδή είμαι περισσότερο θεατής παρά σκηνοθέτης θα μπορούσα να πω. Είμαι μανιακός θεατής. Οπότε, πάρα πολλές στιγμές, που δεν έχει νόημα να τις απαριθμήσω τώρα, έχουν συνδεθεί με θέαση ταινιών. Και μάλιστα θεωρώ ότι είναι τιμή μου που ειναι δίπλα μου ο Παντελής και μιλάμε γιατί οπωσδήποτε ο Παντελής είναι ένας από τους λίγους έλληνες σκηνοθέτες που οι ταινίες τους με σημάδεψαν. Αυτες είναι οι στιγμές. Βέβαια η κορυφαία στιγμή ήρθε κάπως μετά. Εκεί που πραγματικά αισθάνθηκα αυτό που έλεγε ο Παντελής, ότι δηλαδή γίνομαι αποδεκτός, αλλά κυρίως ότι κερδίζω κάποιο στοίχημα, ήταν όταν παίχτηκε η ταινία μου το Τέλος Εποχής. Ήταν η πρώτη προβολή που έγινε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και αυτό που έγινε μετά την προβολή. Αυτό δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ήταν κάτι που δεν το περίμενα. Σίγουρα δεν το περίμενα. Θυμάμαι ότι ειχα πιεί αρκετό ουίσκυ πριν την προβολή της ταινίας και ήμουνα όρθιος στο θεωρείο. Ένα καμαράκι απ'όπου βλέπαμε την ταινία και χωράει δώδεκα άτομα. Ήμασταν γύρω στους εικοσιπέντε. Όρθιοι οι πιο πολλοί και στριμωγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον. Εγώ ήμουνα όρθιος και είχα ανοικτή την πόρτα. Λέω, στο πρώτο γιουχάρισμα θα φύγω. Δεν θα το άντεχα. Ήμουνα σε μια κατάσταση ψυχολογική απίστευτη. Η ταινία δεν γιουχαρίστηκε ποτέ. Ήμουν έτοιμος. Έλεγα, τώρα θα γίνει.. τώρα θα γίνει. Δεν έγινε τίποτε και αυτό που επακολούθησε μετά ήταν μια φοβερή αποδοχή από το κοινό. Αυτό πραγματικά μπορώ να πω ότι μ'έχει σημαδέψει. Από εκεί και πέρα είναι αυτό που σου λέω. Η θέαση ταινιών και μάλιστα θέλω να πω όχι μόνον ξένων ταινιών αλλά και ελληνικών. Αυτά που λένε, ότι δηλαδή δεν υπάρχει ελληνικός κινηματογράφος, εγώ τα θεωρώ παραμύθια. Πιστεύω ότι έχω πατήσει σ'ένα πολύ στερεό έδαφος σκηνοθετών.

Βούλγαρης
Αυτό που λέει ο Αντώνης για το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης πρέπει να γίνει αντιληπτό. Είναι ιδιαίτερα καθοριστική η προβολή της ταινίας εκεί γιατί οι αντιδράσεις είναι ακραίες. Δηλαδή μου έχει συμβεί να δω σκηνοθέτη να φεύγει στα 25 λεπτά της ταινίας για το νοσοκομείο από κρίση γραστροραγίας.

Κόκκινος
Το πιστεύω. Δεν μπορώ να περιγράψω πως αισθανόμουνα την ώρα εκείνη. Ίσως να είναι υπερβολικό όμως αυτό. Ίσως να μη πρέπει να είναι έτσι τα πράγματα. Λέω πως αισθάνθηκα εγώ με τη συγκεκριμένη ψυχοσύνθεση που έχω. Ίσως ήταν υπερβολικές οι αντιδράσεις αλλά εγώ έτσι αισθανόμουνα. Θα έφευγα.

Βούλγαρης
Πιστεύω ότι αυτή η στιγμή η καθοριστική της απόφασης είναι σαν την εικόνα που έχω στο σπίτι μου της Ζωοδόχου πηγής. Παριστάνει ένα συντριβάνι και γύρω- γύρω είναι οι ασθενείς οι οποίοι δεν ξέρουνε τη στιγμή που το αγιο πνεύμα θα εμφανισθεί και θα τους κάνει καλά καθώς κολυμπάνε μέσα στα νερά. Αυτή είναι μια στιγμή που την περιμένουμε όλοι. Δεν σημαίνει ότι μας συγκινεί, μας προκαλεί και μας ενεργοποιεί. Φαίνεται ότι είναι περιέργες οι διαδικασίες με τις οποίες όντως κάποια στιγμή συγκεντρώνονται αυτά τα στοιχεία, τα βλέμματα δηλαδή και οι εικόνες, και σε σπρώχνουν σε μια ταινία. Θα μιλήσω για τις Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου. Το σενάριο γράφτηκε σε τρεις μέρες. Δηλαδή, Παρασκευή η μία ιστορία, Σάββατο η άλλη, Κυριακή η άλλη. Πού τις βρήκα εγώ αυτές τις ιστορίες; Ο Βέγγος μέσα σ'ένα τραίνο ο οποίος θέλει να μιλήσει και θέλει να έχει μια ανθρώπινη επαφή. Η Παϊζη στο μπαλκόνι της μόνη. Τώρα ήταν η Παϊζη η μάνα μου η οποία έμενε πολλές φορές το καλοκαίρι μόνη της; Ο Δινώτης που σηκώνει το τηλέφωνο και από το τηλέφωνο ακούει μία γυναίκα που θέλει να κάνει έρωτα μαζί του. Ήμουν εγώ αυτός που μου συνέβαινε μια τέτοια ιστορία και τη συντηρούσα για την δικιά μου εμπειρία αλλά και για την ανάγκη που είχε η γυναίκα από το τηλέφωνο; Αυτά λοιπόν όλα είχανε συμβεί κάποιες στιγμές. Και επειδή εγώ ήθελα όντως να κάνω σινεμά, οι τρεις ιστορίες συγκεντρωθήκανε. Η μία μπλέχτηκε με την άλλη, η μία έδωσε φωνή στην άλλη, χρώμα, ατμόσφαιρα και έτσι πιά σχεδιάστηκε το σενάριο. Φυσικά γράφτηκε και δύο και τρεις φορές. Αλλά εγώ ήξερα σε τρεις μέρες ποιά ταινία θα έκανα και με ποιούς ηθοποιούς σε ένα πολυ μεγάλο βαθμό.

Greek Village
Αντώνη, θέλεις να μας πεις τα ερεθίσματα που σε οδήγησαν στο Τέλος εποχής;

Κόκκινος
Ναι. Κατ'αρχήν θα ήθελα να πω ότι συμφωνώ μ'όλα αυτά που είπε ο Παντελής. Κάπως έτσι λειτουργεί η διαδικασία της παραγωγής μιας ταινίας. Της σύλληψης μάλλον μιας ταινίας. Πιστεύω ότι όχι μόνο ένα βλέμμα μπορεί να προκαλέσει μια ταινία αλλά και οτι κάνεις μια ταινία για ένα βλέμμα ή για ένα πέρασμα. Δηλαδή θέλεις να περιγράψεις ένα βλέμμα και με αφορμή αυτό κάνεις μια ολόκληρη ταινία. Σχεδόν κάθε μέρα στο μυαλό μου κάνω και μια ταινία. Ή μάλλον έχω το ερέθισμα να κάνω μια ταινία. Ξεκινάω λοιπόν και αυτά τα ερεθίσματα κάποτε σταματάνε. Πολλά σταματάνε εν τη γεννέσει τους. Δηλαδή με το που έχω ένα ερέθισμα και προσπαθώ να το προεκτείνω αντιστέκεται. Δεν προχωράει. Κάποιο άλλο προχωράει μέχρι κάποιες μέρες και σταματάει. Οταν κάποια στιγμή το ερέθισμα οργανώνεται έτσι, ουτως ώστε να αποτελέσει υλικό για μια ταινία, λες ότι έχει φτάσει η στιγμή να κάνεις μια ταινία. Δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να ανακάλεσω τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για το Τέλος εποχής για να είμαι ειλικρινής. Θυμάμαι πάντως ότι το ερέθισμα ήταν ένα τραγούδι και μια φωτογραφία. Ήταν μια ασπρόμαυρη φωτογραφία που είδα τυχαία σ'ένα περιοδικό που έδειχνε την περιοχή του Ρεξ και ένα τραγούδι. Ενα τραγούδι που μου άρεσε πάρα πολύ. Το Day Dream. Δεν ξέρω γιατί βλέποντας τη φωτογραφία και ταυτοχρόνως ακούγοντας το τραγούδι έκανα τον συνδυασμό αυτών των δύο και είπα θα κάνω αυτή την ταινία. Αυτό το τραγούδι βέβαια δεν ακούστηκε ποτέ στην ταινία περιέργως. Στην αρχή θεώρησα οτι αυτό θα ήτανε και το κλειδί, το μουσικό μοτίβο της ταινίας. Για ένα περίεργο λόγο, όταν η επεξεργασία της ταινίας προχώρησε και ειδικά όταν άρχισαν οι πρόβες με τους ηθοποιούς, τη θέση αυτού του τραγουδιού την πήρε κάποιο άλλο. Κάπως έτσι..

Κόκκινος
Και σ'όλες μου τις δουλειές. Σε μια τηλεοπτική σειρά που είχα κάνει 80 επεισόδια, το θέμα της ήταν μουσικό. Μελοποιημένη ποίηση με ελληνική μουσική βέβαια.

Βούλγαρης
Εγώ μεγάλωσα σ'ένα σπίτι που άκουγα πολύ μουσική. Βέβαια άκουγα μια συγκεκριμένη μουσική. Ο πατέρας μου ήταν ένας από τους καλύτερους ψάλτες της Αθήνας. Και όταν μικρός τον συνόδευα στην εκκλησία, δεν μπορώ να πω ότι μαγευόμουνα. Δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσε τόσο πολύ η Βυζαντινή μουσική. Μου άρεσε βέβαια ο πατέρας μου, που έψελνε πάρα πολύ ωραία και ορισμένοι ιερείς, γιατί συνήθως οι ιερείς είναι φάλτσοι. Πρέπει να είσαι τυχερός για να πέσεις σε καλό, σε σωστό ας πούμε, ιερέα. Λοιπόν, μεγάλωσα χωρίς να το καταλάβω μέσα σ'ένα μουσικό χώρο. Δηλαδή, θα μπορούσε να είναι πιανίστας ο πατέρας μου. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που χρησιμοποιεί πολύ την μουσική. Την ακούς από το διπλανό σπίτι, την ακούς από τον ταξιτζή που βάζει μουσική. Δεν είναι τυχαίο που από τις χώρες τις Βαλκανικές η Ελλάδα εξακολουθεί να εχει τις μεγαλύτερες πωλήσεις σε ντόπιο δυναμικό. Μπορεί να είναι καλό ή να είναι ευτελές, αλλά αυτό ειναι πολυ σημαντικό να το καταλάβουμε. Δηλαδή στην Βουλγαρία που δούλευα πέντε βδομάδες, δεν άκουσα ένα σουξέ βουλγάρικο σαν του Νταλάρα ας πούμε. Για να μη σου πω οτι οι ταξιτζήδες οι βούλγαροι ακούγανε Βασίλη Καρά, τον Θεσσαλονικιό τραγουδιστή.
Λοιπόν για τον Μεγάλο Ερωτικό. Όταν μπήκα στη σχολή κινηματογράφου, χωρίς να υπάρχει ακόμα το video clip, χωρίς να έχει έρθει τουλάχιστον στην Ελλάδα, οι ασκήσεις που ήθελα να κάνω, αλλά δεν είχα την δυνατότητα την οικονομική, ήτανε πάνω στις Έξι Λαικές Ζωγραφιές του Μάνου του Χατζηδάκη. Δηλαδή, είχα σκεφτεί πολύ ελεύθερα θέματα τα οποία θα ερμηνεύανε το μουσικό υλικό. Πολύ αργότερα, γνώρισα τον Μάνο με το Προξενιό της Αννας, γιατί ήταν στην κριτική επιτροπή, και μου πρότεινε να κάνω την ταινία αυτή στο Μεγάλο Ερωτικό. ¨Ετσι, πολύ καθυστερημένα, βρήκα την δυνατότητα να ξεχρεώσω το γραμμάτιο αυτό που δεν το είχα κάνει νέος.
Μια ταινία μπορεί να ξεκινήσει, όπως έλεγε ο Αντώνης, από ένα βλέμμα. Μπορεί να ξεκινήσει και από έναν ήχο. Δηλαδή, η Συννεφιασμένη Κυριακή είναι ένα τραγούδι που μας έχει σημαδέψει όλους. Όλοι θα θέλαμε να το κάνουμε ταινία. Δυστυχώς, το έκανε τόσο καλά ο Τσιτσάνης μέσα σε τρία λεπτά που δεν μπορεί να τον μιμηθείς. Είναι σίγουρο ότι θα αποτύχεις. Και είναι σίγουρο επίσης ότι οι πολύ μεγάλοι συνθέτες ήτανε και πολύ μεγάλοι σκηνοθέτες. Δηλαδή και στο ρεμπέτικο και στο ελαφρό τραγούδι και στο έντεχνο, πως το λένε, το προσωπικό τραγούδι, πολλές φορές εμείς οι κινηματογραφιστές βλέπουμε μικρές ταινίες. Διαρκούν 3 λεπτά.

Κόκκινος
Έχω κοινές καταβολές στο θέμα αυτό με τον Παντελή. Ο πατέρας μου ήτανε επίσης ψάλτης. Και μάλιστα ήταν ψάλτης για χρόνια, για δεκαετίες ολόκληρες και επειδή ήτανε και πολύ θρήσκος ο πατέρας μου, μ'έπαιρνε μονίμως μαζί του όταν ήμουνα μικρός παρότι δεν πολυήθελα για να ειμαι ειλικρινής να πηγαίνω στην εκκλησία. Μάλιστα είχα περάσει και πολλούς διαγωνισμούς. Γιατί τότε για να επιλέξουν ένα ψάλτη έκαναν στις εκκλησίες διαγωνισμούς. Ανάλογα με το πόσοι ήταν οι υποψήφιοι, ασ πούμε 10, 10 διαδοχικές Κυριακές τραγούδαγε ο υποψήφιος ψάλτης και η επιτροπή, που λεγότανε τότε, της εκκλησίας μαζι με τους παπάδες επέλεγαν από τους 10 τον καλύτερο. Και είχα γνωρίσει και επιτυχίες και αποτυχίες του πατέρα μου δηλαδή. Ζούσαμε και στην επαρχία τότε.

Greek Village
Πού;

Κόκκινος
Στον Πύργο και στην Πάτρα. Στο σπίτι μου ακούγα μονίμως ψαλμωδίες γιατί ο πατέρας μου έψελνε και μες το σπίτι. 'Ετσι από μόνος του. Του άρεσε πολύ. Και έιχα αυτό το άκουσμα. Μετά, όσο πέρναγε ο καιρός και άρχισα εγώ να διαμορφώνω την δική μου προσωπική μουσική άποψη, διάβαζα ακούγοντας μουσική πάντα. Και μάλιστα στην ταινία υπάρχει αυτό που ο Καζάν λέει στο Δημοσθένη τον Παπαδόπουλο ότι "και μην ανοίξεις το τρανζιστοράκι". Ο πατέρας μου το έλεγε μόνιμα αυτό. Μονίμως είχα ένα τρανζιστοράκι και ταυτόχρονα διάβαζα κι έγραφα, και μάλιστα κυρίως το βράδυ το έβαζα στο αυτί μου που κοιμότανε ο πατέρας μου και εγώ διάβαζα, έγραφα, έλυνα τις ασκήσεις ας πούμε. Οπότε, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου ήμουνα πάντοτε μ'ένα μουσικό άκουσμα δίπλα και μετά όταν άρχισα και έβγαζα λεφτά έκανα μια πολυ μεγάλη συλλογή. Έχω περίπου 4500 δίσκους και έχω κάνει και 10 χρόνια πρόγραμμα στο ραδιόφωνο με μουσική. Οπότε δεν μπορώ να διανοηθώ την ταινία χωρίς μουσική. Δηλαδή για μένα είναι συνυφασμένα αυτα τα δύο πράγματα. Και μάλιστα μερικοί αγαπημένοι μου συνθέτες, κάποτε και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, είχα διαβάσει, θεωρούσαν οτι είναι μειονέκτημα το να χρησιμοποιείται η μουσική στην ταινία γιατι υποτίθεται ότι χρησιμοποιείς το δεκανίκι μιας άλλης τέχνης και δεν εκμεταλεύεσαι τα εκφραστικά μέσα αυτά καθ' αυτά του κινηματογράφου. Στην αρχή αισθάνομουνα λιγάκι περίεργα επειδή εγώ πάντα ήθελα να χρησιμοποιώ μουσική. Τώρα πια έχω καταλάβει ότι όλα αυτά είναι παραμύθια. Και ότι δεν είναι δεκανίκι άμα το χρησιμοποιήσεις έτσι όπως πρέπει να το χρησιμοποιήσεις. Ίσα ίσα εγώ πιστεύω ότι διευρύνεις την δυνατότητα που έχει ο κινηματογράφος σαν τέχνη και έτσι δεν έχω κανένα πρόβλημα τώρα πια. Και στην επόμενη ταινία μου σκέφτομαι να έχω πάρα πολύ ακόμη περισότερη μουσική απ'ότι είχα σ'αυτήν.

Βούλγαρης
Με τον πατέρα μου συνέβη το εξής. Εκεί που ντρεπόμουνα να λέω ότι ο πατέρας μου ήτανε ψάλτης ιδιαίτερα όταν πολιτικοποιήθηκα και ήμουν στην αριστερά, στο Προξενιό της Άννας στην αρχή, στις πρώτες εικόνες που δείχνω την Κυριακή είχα χρησιμοποιήσει την φωνή του πατέρα μου. Οταν τέλειωσε η προβολή στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με συνάντησε ο Γιάννης ο Τσαρούχης και με ρώτησε ποιός είναι αυτός που ψέλνει. Λέω είναι ο πατέρας μου. Λέει. Που έψελνε ο πατέρας σου; Λέω στον 'Αγιο Ελευθέριο πεδίο Αρεως. Μου λέει. 'Ημουνα θαυμαστής του. Πήγαινα πολύ συχνά και τον άκουγα. Και τότε έκλαψα. Πώς λένε στο ευαγγέλιο ότι θα μ'αρνηθείς μέχρι να λαλήσει τρεις φορές ο κόκορας; Και λέω. Εγώ ντρεπόμουνα και ο Τσαρούχης κατέβαινε από το Μαρούσι για να πάει ν'ακούσει τον πατέρα μου. Τόσο μεγάλος καλλιτέχνης ήτανε.

Κόκκινος
Και μάλιστα να πω ότι, απ'οτι μου λέγαν, ο πατέρας μου και η μητέρα μου γνωρίστηκαν στην εκκλησία. Δηλαδή η μάνα μου γούσταρε τον πατέρα μου που τον άκουγε να ψέλνει στην Παναγίτσα εκεί στην Κολοκυθού.

Greek Village
Μια παρέθενση. Όταν είπες Αντώνη προηγούμενως οτι τα βράδυα έλυνες ασκήσεις και ακουγες το ραδιόφωνο νομίζω ότι περιέγραψες τις ώρες τις βραδινές μιας ολόκληρης γενιάς.

Κόκκινος
Πιστεύω ναι. Και μάλιστα την άλλη μέρα στο σχολείο εκτός από τα μαθήματα λέγαμε και ποια τραγούδια ακούσαμε, τι μας αρεσε. Υπήρχε ένας διάλογος με τη μουσική δηλαδή. Και εκτός των άλλων επειδή εγώ πέρασα τα εφηβικά μου χρόνια μέσα στη χούντα κάποια στιγμή και η μουσική επαιξε μεγάλο ρόλο στο να μας διαμορφώσει και σαν χαρακτήρες.

Βούλγαρης
Ερωτευτήκαμε με την μουσική, αγωνιστήκαμε με τη μουσική, κυνηγηθήκαμε με τη μουσική.

Κόκκινος
Εγώ κατ' άρχήν είμαι κάθετος σ'αυτό. Δεν μπορείς να ξεκινήσεις μια ταινία με στόχο το κοινό. Δηλαδή να πεις η ταινία αυτή θα κόψει πολλά εισητήρια. Γιατί δεν μπορεις ποτέ να το ξέρεις. Αν υπήρχε συνταγή θα το έκαναν όλοι. Θα έκαναν ταινίες που κόβουν πάρα πολλά εισήτηρια. Αρα ξεκινάω, εγώ τουλάχιστον προσωπικά, για να κάνω μια ταινία που θα είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου. Απ' τη στιγμή που θα είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου ελπίζω οτι θα επικοινωνήσω και με τον κόσμο γιατί, όπως ήθελα να πω στην πρώτη πρώτη ερώτηση, και ένας λόγος που κάνω κινηματογράφο είναι για να επικοινωνήσω με τον κόσμο. Πιστεύω για κάποιους περίεργους λόγους οτι η ζωή με απομονώνει. Ειμαι μοναχικό ατομο δεν είμαι ιδιαιτερα κοινωνικό. Μέσω του κινηματογράφου λοιπόν βρίσκω την ευκαιρία να επικοινωνήσω με τους γύρω μου. Δεν πιστεύω ότι οι ταινίες πρέπει να γίνονται και να κλείνονται στα κουτιά. Ούτε πιστεύω στον προσωπικό κινηματογράφο σαν κατάληξη. Απ΄την άλλη μεριά δεν πιστεύω πως υπάρχει συνταγή βάσει της οποίας θα μπορεί η ταινία σου να κόψει πολλά εισητήρια. Αρα λοιπόν, λέω, είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου, καταθέτω την προσωπική μου άποψη όσο πιο ειλικρινα μπορώ και ελπίζω οτι θα επικοινωνήσει ο κόσμος μ'αυτό που κάνω. Και όταν αυτό συντελεστεί αισθάνεσαι μια ευφορία ότι αυτό που είχες να πεις βρήκε αναπόκριση και έγινε ενα αλισβερίσι, μια ανταλλαγή απόψεων και ιδεών.

Βούλγαρης
Ναι κάπως έτσι ειναι τα πράγματα. Βέβαια θα μπορούσε να πει κανένας ότι δεν ξέρουμε την συνταγή. Αλλά όταν συμβαίνει το καλιτεχνικό και προσωπικό γεγονός που έχει παραχθεί να βρίσκει ανταπόκριση, θα μπορούσε να πει κανένας οτι εκει ο σκηνοθέτης έχει βρει μια φλέβα και πολύ πιθανόν μια δεύτερη ταινία θα μπορούσε να την εκμεταλευτεί. Δηλαδή το τέλος εποχής μας γνωρίζει ένα κόσμο νέων παιδιών. 'Αρα ο Κόκκινος επικοινωνεί με τους νέους, άρα θα μπορούσε να υπάρξει λοιπόν κι ένα δεύτερο μέρος. Δηλαδή ένας παραγωγός αμερικανός θα έλεγε "τη βρήκαμε" τώρα. Άνοιξε την πόρτα με το κλειδάκι. Δεν κάνουμε και μια δεύτερη παραλλαγή; Ή με τα πέτρινα χρόνια πρώτο μέρος, δεύτερο μέρος. Και πολλές φορές έχουμε δεχθεί και τέτοιες προτάσεις όχι μονο από παραγωγούς αλλά και από φίλους. Γιατί δεν ξανακάνεις ένα τέτοιο φίλμ? Επειδή εγώ δεν είμαι σκηνοθέτης, τώρα μιλάω για τον εαυτό μου, της μιας και συγκεκριμένης περιοχής θεμάτων αλλά μ'ενδιαφέρει κάθε φορά να δοκιμάζω κάτι διαφορετικό, κάθε φορά λοιπόν μ'ενδιαφέρει να δοκιμάσω και να λύσω προβλήματα και αισθητικά και ουσιαστικά και προσωπικά σε μια άλλη περιοχή. Ετσι λοιπόν, γιαυτό διαφέρουν κι οι δικές μου οι ταινίες. Δηλαδή είναι το Happy Day , μετά κάνω τον Βενιζέλο. Μετά τη Φανέλλα με το 9. Μετά τα Πέτρινα χρόνια και αργότερα τις Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου. Μετά το Ακροπόλ. Και γουστάρω αυτούς τους σκηνοθέτες. Δηλαδή, ο Χιούστον ο οποίος έχει κάνει από μιούζικαλ, απ' το Αννυ μέχρι τις ωραιότερες αστυνομικές ταινίες είναι μέσα στις προσωπικές μου επιλογές. Από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ανθρώπων που λατρευω. Δηλαδή δεν μπορώ να φανταστώ ότι η επόμενη ταινία του Ακροπόλ θα είναι στον ίδιο χώρο ή με την ίδια θεματική ή θα ξαναμπώ στους ίδιους χώρους ή στις ίδιες γειτονιές. Δηλαδή, δεν μπορώ να ξαναμπώ σ'ένα σπίτι παρόμοιο να γυρίσω μια ταινία. Θέλω όλα να είναι διαφορετικά. Απ' το θέμα, απ' τη φωτογραφία, μουσική. Ακριβώς για να ζήσω κι εγώ. Γιατι φτιάχνοντας μία ταινία χαιρόμαστε κι εμείς. 'Ετσι δεν είναι; Γι' αυτό, κι αυτός ειναι ο πρώτος και ουσιαστικός λόγος, μπαίνοντας και ξεκινώντας την περιπέτεια αρχίζουμε και ζούμε πραγματικά. Το κοινό έχει σημασία να μπεί μέσα για μένα. Απ' την άλλη μεριά δεν λέω "αγνοώ το κοινό" ή "δεν μ'ενδιαφέρει το κοινό". Γιατί υπάρχουν και τέτοιες δηλώσεις τις οποίες εγώ δεν τις πολυπιστεύω γιατί όλοι οι σκηνοθέτες θέλουμε στο τέλος αυτό που κάναμε να επικοινωνήσει.

Κόκκινος
Προσυπογράφω. Υπάρχουν και στο χώρο του ελληνικού κινηματογράφου δηλώσεις σκηνοθετών που λένε δεν μας ενδιαφέρει το κοινό. Κατά βάθος τους ενδιαφέρει πάρα πολύ.

Βούλγαρης
Δεν υπάρχει ωραιότερο πράγμα απ' το να επικοινωνείς με το κοινό. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα. Δυστυχώς θα το φέρω για τον εαυτό μου. Είμαι στη Σάμο και ψάχνουμε να βρούμε ένα αμπέλι μεγάλο, μ'ένα χωριατόσπιτο για να τραβήξω αυτήν την εικόνα και να την βάλω σ'ένα ντοκυμαντέρ που έκανα για τον Γιάννη τον Ρίτσο. Και έχουμε μπει σε κάτι χωματόδρομους μία ώρα μακριά από οποιαδήποτε κατοικημένη περιοχή. Βρίσκουμε πράγματι ένα μικρό αμπελάκι ας πουμε, και καθώς πλησιάζουμε ακούμε ότι γίνεται γλέντι στο σπίτι αυτό. Κι ειναι μια οικογένεια καμμιά 15 άτομα, που έχουνε 2-3 όργανα και χορεύουνε. Και τους λέμε. Μπορούμε να καθήσουμε να παρακολουθήσουμε κι εμείς και να τραβήξουμε μερικές σκηνές; Με ρωτάει η γυναίκα που έχει το σπίτι. Είσαστε από την τηλεόραση; Λέω δεν είμαστε από την τηλεόραση. Από τον κινηματογράφο. Ποια ταινία έχετε κάνει εσείς μου λέει. Λέω, τα Πετρινα Χρόνια. Μπαίνει μέσα στην κουζίνα και βγαίνει και έχει 40 πιάτα του σπιτιού τα οποία μου τα σπάει μπροστά μου. Για την ταινία. Αυτό λοιπόν, όταν συμβαίνει σε εκτοξεύει, σου δίνει κουράγια και λες αξίζει τον κόπο και μάλιστα αυτή η στιγμή παρακάμπτει και την πιθανή αποτυχία που μπορεί να έχεις σε κάποια ταινία. Δηλαδή μπορεί να περάσεις στην γενική αδιαφορία , να μην επικοινωνήσεις, γιατί κι αυτό συμβαίνει και αυτό ειναι μέσα στη ζωή και μέσα στην τέχνη, αλλά το προηγούμενο γεγονός έρχεται και σου κτυπάει την καρδούλα σου και σου λέει δεν πειράζει κάποια άλλη φορά μπορεί να επιχειρήσεις πάλι.

Κόκκινος
Ισως να ειναι κουραστικό αυτό που λέω, αλλά συμφωνώ με τα πιο πολλά απ' αυτά που λέει ο Παντελής. Σχεδόν μ'όλα αυτά που λέει. Όντως θεωρώ, και ίσως να αισθάνομαι και λίγο ένοχος, τον εαυτό μου, εμάς τους κινηματογραφιστές πολύ τυχερούς. Αυτό που λέει με την κυρία με τα πιάτα. Μούχει συμβεί και μένα κάνα δυο τρείς φορές να περπατάω, νάμαι σ'ένα μπάρ και νάρχεται ένας τύπος ας πούμε και να μου λέει ρε μάγκα πολύ γουστάρω εκείνο, το άλλο. Πραγματικά αισθάνομαι ότι είμαι πολύ τυχερός. Τόσο τυχερός μέχρι που να αισθάνομαι ένοχος.

Κόκκινος
Θα απαντήσω διπλωματικά. Ρωτήστε τον κ. Σαββόπουλο. Επειδή είναι προφανές, είναι προφανής μάλλον η αναφορά. Έτσι δεν είναι; Για να μη κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο μας.

Βούλγαρης
Υπερβάλλει. Απ' την άλλη μεριά θα μπορούσε να πει κανένας ότι δεν είναι όλα τα τραγούδια του Σαββόπουλου δημοφιλή και ενεργοποιήσιμα. Όντως υπάρχει, υπήρχε μια τέτοια πλευρά και μια τέτοια αίσθηση για πολλές απ' τις ελληνικές ταινίες. Και αυτό δεν είναι γνώμη μόνο του Σαββόπουλου, είναι και ένα μόνιμο σχόλιο των ψιλοκουτσομπολιών ας πούμε των εφημερίδων και μάλιστα εκεί βασίζεται και όλη αυτή η κριτική για το Κέντρο Κινηματογράφου. Τι δίνετε λεφτά σε ταινίες που δεν τις βλέπει ο κόσμος ή βαριέται όταν τις βλέπει κ.λ.π. και υπάρχουν πολλές τέτοιες. Τι συμβαίνει όμως; Σε μία παραγωγή μιας χρονιάς θα πρέπει να είμαστε το δακτυλοδεικτούμενο κράτος ας πούμε όταν και οι 15 ταινίες είναι απολύτως επιτυχημένες. Αυτό δεν συμβαίνει ούτε στην Αμερική που δουλεύουνε με μαρκετινγκ, με ψυχαναλυτές, με ψυχίατρους, με στατιστικολόγους, με κοινωνιολόγους. Μέσα σ'όλη αυτή την παραγωγή την αμερικάνικη λοιπόν έχουνε γίνει και πατάτες ας πούμε οι οποίες κοστήσανε και τα πενταπλάσια λεφτά. Δεν είναι αυτό που χαρακτηρίζει τον ελληνικό κινηματογράφο σε καμμία περίπτωση.

Κόκκινος
Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό το τελευταίο που λέει ο Παντελής. Θέλω να πω ότι καλό είναι να υπάρχει κι αυτή η διάσταση του ελληνικού κινηματογράφου. Το κακό θα ήταν αν αυτή η διάσταση είχε τείνει να γίνει ο κανόνας του ελληνικού κινηματογράφου. Απ΄τη στιγμή που υπάρχει και αυτή η παράμετρος γιατί όχι. Υπάρχουν πολλές τάσεις και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, εγώ το θεωρώ πολύ θετικό το γεγονός ότι αν θέλεις, χρηματοδοτεί πολύ διαφορετικά πράγματα. Παρ'ότι λένε ότι αποκλείει κ.λ.π. εγώ δεν το πολυπιστεύω αυτό. Πιστεύω ότι χρηματοδοτεί πάρα πολλές διαφορετικές τάσεις. Και αυτό φαίνεται όχι μόνο τώρα αλλά και παλιότερα. Και έτσι πρέπει να συμβεί δηλαδή.

Βούλγαρης
Εγώ θα ξεκινήσω για το Χόλυγουντ. Εγώ δεν το σνομπάρω το Χόλυγουντ. Πιστεύω δηλαδή, γιατί σε τελευταία ανάλυση μπορεί να υπάρχει ο ανταγωνισμός Αμερικής και όλος ο υπόλοιπος κόσμος πάνω στο αντικείμενο που κουβεντιάζουμε, αλλά απ' την άλλη μεριά υπάρχει και μια άλλη περιοχή ανταγωνιστική που είναι κινηματογράφος ή τηλεόραση. Υπάρχει ο προβληματισμός των αμερικανών παραγωγών στο πως θα ξεπεράσουνε το πρόβλημα τηλεόραση γιατί είναι υπαρκτό και τεράστιο. Δηλαδή χορταίνουμε με τηλεόραση, καθόμαστε με τηλεόραση. Και να μη κρυβόμαστε πίσω απ' το δάκτυλό μας και ειδικά εμείς που φτιάχνουμε τις ταινίες βλέπουμε τηλεόραση. Βλέπουμε παιγνίδια, βλέπουμε μάτς, πολιτικές συγκεντρώσεις, κουτσομπολιά.... Βλέπουμε τηλεόραση. Το γεγονός είναι ότι οι αμερικανοί, βεβαίως με μία τεράστια βιομηχανία που είναι μετά τη βιομηχανία του διαστήματος, μιλάμε τώρα για διαστάσεις ας πούμε βιομηχανίας που δεν μπορούμε αυτή τη στιγμή να τις προσδιορίσουμε, δίνουνε μια μάχη προς πολλές κατευθύνσεις. Συνήθως λένε χολυγουντιανή ταινία. Αλλά δεν είναι όλες οι ταινίες πάνω σε μία πορεία βίας, σέξ ή γρήγορης ταινίας. Δεν είναι όλες οι ταινίες έτσι. Η Ευρώπη λοιπόν και ή Γαλλία και ή Γερμανία και η Αγγλία και η Ιταλία προσπαθούνε να δώσουνε μια μάχη αλλά μέσα σ'αυτήν την τοποθέτηση αντίστασης στον αμερικάνικο κινηματογράφο υπάρχει κι ένα πρόβλημα. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες και οι μικρές. Αυτές που έχουνε μικρό κινηματογράφο. Γιατί αυτά τα χρήματα που έρχονται από το ΕΡΙΜΑΖ, κυρίως για να κάνουμε μερικές συγκρίσεις, είναι πενταροδεκάρες σε τελευταία ανάλυση. Είναι ένα κόκκαλο προς την Ελλάδα, ένα κόκκαλο στην Πορτογαλία, ένα κόκκαλο στην Ισπανία, ένα κόκκαλο στην Σουηδία, στην Ιρλανδία κ.λ.π. Η ελληνική ταινία λοιπόν και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου υπάρχει εδώ και χρόνια. Χωρίς το Ελληνικό Κέντρο του Κινηματογράφου δεν θα υπήρχε κινηματογράφος. Δηλαδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον επιχειρηματικό να παραχθεί κινηματογραφικό προϊόν στην Ελλάδα.

Greek Village
Γιατί;

Βούλγαρης
Για τον απλούστατο λόγο μπορεί να είναι μικρό το κόστος συγκρινόμενο με το αμερικάνικο ή των ευρωπαϊκών μεγάλων χωρών αλλά εξακολουθεί ο κινηματογράφος να είναι είδος πολυτελείας. Δηλαδή, η πιο φθηνή ταινία αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει με λιγότερα από 80 εκατομμύρια. Τα 80 εκατομύρια για να έρθουνε πίσω πρέπει να γίνει επιτυχία πολύ μεγάλη για να επιστραφούν. Λοιπόν ποιός επιχειρηματίας, εκτός αν θα μπορούσε να σκεφθεί κανένας αυτό το tax shelter, πως λέγεται αυτό το σύστημα όπου κάποιος αντί να τα επιστρέψει στην εφορία τα δίνει ας πούμε σε μας για να τα χάσει ας πούμε. Πρέπει λοιπόν να υπάρχει από την εφορία η έκπτωση η οποία τον ενδιαφέρει. Τα κρατικά χρήματα στήριξαν και στηρίζουν τον Ελληνικό κινηματογράφο. Αυτό όμως που χαρακτηρίζει αυτή τη στιγμή το Κέντρο και που εμένα μου λείπει σαν δημιουργό είναι μια πιο προσωπική επαφή με το φίλμ που γυρίζεται. Δηλαδή, αν το σενάριο μου περάσει. .

Greek Village
Υπάρχει έλλειψη μιας τέτοιας προσωπικής επαφής;

Βούλγαρης
Έλλειψη. Δηλαδή αν το σενάριο μου περάσει θα μάθω την απόφαση όχι την αίσθηση που άφησε το σενάριο. Κι αν απορριφθεί θα συμβεί το ίδιο. Όταν τελειώσει η ταινία, αν θα είναι μια επιτυχία επίσης δεν θα μάθω από το κέντρο γιατί και πως έγινε επιτυχία. Το ίδιο θα συμβεί και στην αποτυχία. Και εκεί ο σκηνοθέτης χρειάζεται πράγματι βοήθεια. Δηλαδή νομίζω οτι είναι δύο τα στάδια που διαπιστώνει κανένας έλλειψη ανθρώπινης επαφής καλιτεχνικής. Είναι στο σενάριο, που είναι καθοριστικό αυτό το στάδιο, γιατί αν χαρακτηρίζει κάτι την ταινία του Αντώνη είναι το απολύτως στέρεο και σαφές σενάριο του. Όμως ήτανε τυχερός που το είχε αυτό το σενάριο. Μια άλλη ιδέα η οποία θα μπορούσε να είχε ενδιαφέρον αλλά να μη έχει ένα τέτοιο σενάριο, μια τέτοια ρυθμική ακρίβεια όπως έχει το δικό του το σενάριο θα μπορούσε νάχει μια βοήθεια από ανθρώπους που βρίσκονται στις καρέκλες του Κέντρου. Και επίσης στην τελική φάση της ταινίας. Δηλαδή αυτή η έννοια του παραγωγού που λέμε, είναι αναγκαία γι' αυτές ακριβώς του εμπνευσμένου δημιουργού. Γιατί εγώ πιστεύω ότι ο παραγωγός είναι και αυτός δημιουργός. Συνδημιουργός της ταινίας, δεν είναι απλώς ο χρηματοδότης. Λοιπόν στο τελικό επίσης στάδιο εγώ χρειάζομαι μια γνώμη. Γιατί απλούστατα είμαι μέσα στην ταινία χρόνια κι όταν τελειώνει το μοντάζ δεν έχω καμμία αίσθηση του τι είναι η ταινία και κει θα πρέπει να υπάρχει η παρέμβαση με την έννοια του διαλόγου από τη μεριά του Κέντρου του Κινηματογράφου.

Έλλη Πετρίδη
Μπορώ να πω κάτι στο θέμα που είπες για το σενάριο. Τώρα δηλαδή, υπάρχει ένα γραφείο σεναρίου στο Κέντρο Κινηματογράφου. Αυτό δεν σε καλύπτει ας πούμε; Δεν έχεις μια κάποια συνεργασία με την υπεύθυνη;

Βούλγαρης
Ποτέ δεν την είχα. Ούτε και τώρα. Δηλαδή για το Ακροπόλ συγκεκριμένα, αν δηλαδή, υποθέσουμε ότι είχε προβλήματα με το σενάριο το Ακροπόλ καμμία επαφή δεν είχα εγώ με το κέντρο. Γιατί εκεί εντοπιστήκανε ορισμένα προβλήματα. Στο σενάριο. Λοιπόν αυτά τα προβλήματα εγώ δεν τα κουβέντιασα με κανέναν.

Έλλη Πετρίδη
Δηλαδή πρόσπαθησες να έρθεις σε επικοινωνία και δεν ...

Βούλγαρης
Δεν είναι πια να προσπαθήσω εγώ είναι να προσπαθήσει το κέντρο. Αυτό εννοώ.

Έλλη Πετρίδη
Γιατί υπάρχει ένα γραφείο σεναρίου...

Greek Village
Πες μας γι'αυτό Έλλη.

Έλλη Πετρίδη
Βέβαια δεν είναι δικό μου τμήμα. Είναι άλλη κυρία που είναι υπεύθυνη. Αλλά είναι ακριβώς αυτός ο ρόλος του. Να κάνει ακριβώς αυτό που περιέγραψε προηγουμένως ο Παντελής. Δηλαδή, εκτός, αν δεν κάνω λάθος, που συμβουλεύει την γνωμοδοτική επιτροπή και νομίζω είναι στην γνωμοδοτική επιτροπή, έχει επίσης και τον ρόλο να βοηθάει τους σκηνοθέτες που θέλουνε βοήθεια για το σενάριο τους ή να τους συμβουλεύει..

Βούλγαρης
Ίσως γιατί .. υπάρχει το εξής πρόβλημα. ¨Οτι εμείς, η γενιά η δικιά μας, είναι ή τελευταία που δούλεψε με παραγωγό χρηματοδότη. Δηλαδή το προξενιό της Αννας δεν έγινε από το Κέντρο του Κινηματογράφου, έγινε από τον Κατσουρίδη. Αυτός έβαλε τα χρήματα. Είμαστε οι τελευταίοι λοιπόν που έπρεπε να δώσουμε απαντήσεις και εξηγήσεις σ'αυτόν που θα έβαζε χρήματα. Μια γενιά λοιπόν. Οι επόμενες γενιές μεγαλώσανε μ'αυτήν την σχέση του Κέντρου όπου ποτέ δεν κληθήκανε να γοητεύσουνε τον κύριο πρόεδρο του Κέντρου όταν γυρίσουνε αυτήν την ταινία. Και εκεί υπάρχει το πρόβλημα πολλές φορές όταν τους λες, τους κάνεις παρατηρήσεις, γιατί εγώ πέρασα από το Κέντρο σαν σύμβουλος πολλές φορές . Όταν έπαιρνα τηλέφωνο πολλές φορές και έκανα τις δικές μου τις παρατηρήσεις, αντιδρούσανε οι σκηνοθέτες. Ενώ αυτός είναι κανόνας έξω. Δηλαδή, δεν θα ξεκινήσεις την ταινία αν δεν πείσεις τον παραγωγό μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια γιατί είναι αναγκαία να γίνει αυτή η ταινία. Αυτό που κάνει το Script Fund. Όταν έρχεται το Script Fund μας ξετινάζει. Γιατί θέλεις να κάνεις αυτήν την ταινία; Και ποιός είναι ο λόγος να γίνει αυτή η ταινία; Όλα αυτά τα ερωτήματα.

Greek Village
Τί είναι αυτό το Script Fund;

Βούλγαρης
Το Script Fund είναι ένα από τα τμήματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που στηρίζει, ενισχύει μια κινηματογραφική παραγωγή στο στάδιο του σεναρίου.

Κόκκινος
Εγώ έχω το πλεονέκτημα ή το μειονέκτημα να απαντάω δεύτερος οπότε με καλύπτει και τον καλύπτω. Με όλα αυτά που είπε ο Παντελής εγώ συμφωνώ.

Greek Village
Και στα μάτια τα δικά μας Αντώνη νομίζω εκπροσωπείς ένα καινούργιο πέταγμα, μια άλλη γενιά στον κινηματογράφο και είναι ενδιαφέρον.

Κόκκινος
Δεν ξέρω αν όλοι θα συμφωνούσαν μ'αυτά που λέει ο Παντελής. Εγώ συμφωνώ μ'αυτά που λέει ο Παντελής πάντως. Ειναι και θέμα επιλογής προσώπων. Τέλος πάντων.. Θα συγκεκριμενοποιήσω λίγο το θέμα. Για μένα κατ'αρχήν το κέντρο του κινηματογράφου είναι ευτυχία που υπάρχει. Ευτυχώς που υπάρχει. Αν δεν υπήρχε το Κέντρο του Κινηματογράφου δεν θα γινόντουσαν πολλές ταινίες, γιατί έχουν ακουστεί και τέτοιες ιστορίες να κλείσει το Κέντρο Κινηματογράφου και τότε ο ελληνικός κινηματογράφος θα βρεί το δρόμο του. Εγώ πιστεύω ότι αν δεν υπήρχε το Κέντρο Ελληνικού Κινηματογράφου δεν θα υπήρχε ελληνικός κινηματογράφος. Για μένα είναι ξεκάθαρο. Ειδικά για μας που ξεκινάμε. Γιατί ο Παντελής μπορεί να έκανε ταινία. Εγώ δεν θα έκανα πάντως αν δεν υπήρχε το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Μακάρι η πολιτεία να πιεστεί στο βαθμό που πρέπει ούτως ώστε να δίνει περισσότερα χρήματα γιατί όντως οι προυπολογισμοί των ελληνικών ταινιών είναι απίστευτοι για τους ξένους. Και συμφωνώ με τον Παντελή στο γεγονός ότι θα πρέπει να υπάρχει παραγωγός. Δεν μπορεί ο σκηνοθέτης να τραβάει το λούκι όλης της διαδικασίας παραγωγής όπως συμβαίνει. Τον τελευταίο καιρό, η αλήθεια είναι έχουν υπάρξει κάποιοι, δειλά, δειλά. Έχουν ξεπεταχτεί δυο τρεις παραγωγοί, οι οποίοι όμως κακά τα ψέματα, στηρίζονται στα λεφτά του Κέντρου. Δεν είναι ανεξάρτητοι παραγωγοί με την έννοια την αμερικάνικη ή ακόμη και την ευρωπαϊκή.

Ειχα παραγωγό εγώ. Είχα τον Παναγιώτη τον Παπαχατζή ο οποίος είναι ουσιαστικά ο πιό γνωστός αυτήν την στιγμή. Εγώ εντοπίζω και το λέω με έμφαση αυτό, ότι το πρόβλημα του ελληνικού κινηματογράφου είναι η ελειψη ανεξάρτητων παραγωγών. Η έλειψη παραγωγών. Δεν υπάρχει ο παραγωγός και μ'αυτό το παιγνίδι που λέει ο Παντελής εγώ συμφωνώ. Παρ' ότι για κάποιους μπορεί να θεωρηθεί περιοριστικό εγώ δεν το θεωρώ περιοριστικό. Πρέπει να υπάρχει αυτό το αντίπαλον δέος του παραγωγού που θα δώσεις κάποιες εξετάσεις, θα προσπαθήσεις να το πείσεις γιατί κάνεις την ταινία. Να σου πω και κάτι. Όταν έχεις κάποιον που προσπαθείς να τον πείσεις γι'αυτό που κάνεις ουσιαστικά πείθεις και τον εαυτό σου ή δεν τον πείθεις κάποια στιγμή και λες μήπως κάνω λάθος τώρα μ'αυτό που κάνω; Δεν είναι δηλαδή, ο κινηματογράφος, επειδή είναι μια ακριβή τέχνη, δεν είναι να κάνεις την τρέλα σου ας πούμε. Μόνο να κάνεις την τρέλα σου. Επισέρχονται άτομα μέσα πολλά. Πληρώνονται; Δεν πληρώνονται; Τους εκμεταλεύεσαι; Δεν τους εκμεταλεύεσαι; Κάτι συμβαίνει εκεί πέρα.

Βούλγαρης
Μια πολύ ωραία λεπτομέρεια ήταν αυτή που διάβαζα προχθές για τον Χίτσκοκ που λέει ο Τρυφώ, ότι όταν τον συναντούσε ένα από τα αγαπημένα πράγματα που έκανε ο Χιτσκοκ ήταν να διηγήται την ταινία που θα γυρίσει και το έκανε αυτό για να σιγουρευτεί ότι την ξέρει πολύ καλά την ταινία που θα κάνει.

Greek Village
Έλλη, επιστρέφοντας στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και στο ρόλο του, θέλεις να πεις δυο λόγια από τη δική σου σκοπιά πια; Ποιά είναι η δική σου εκτίμηση;

Κόκκινος
Α, και πριν πει η Έλλη, συγνώμη Έλλη, να πω ότι το Κέντρο Κινηματογράφου είναι, για να μην πω ο μόνος, πάντως από τους ελάχιστους δημόσιους ή ημιδημόσιους οργανισμούς στην Ελλάδα που λειτουργεί τόσο αποτελεσματικά και καθόλου γραφειοκρατικά. Δηλαδή, εγώ όποτε πηγαίνω στο κέντρο κινηματογράφου, οποιοδήποτε πρόβλημα έχω λύνεται αμέσως. Εγώ το θεωρώ πολύ θετικό αυτό.

Έλλη Πετρίδη
Κοίταξε, νομίζω προπαντός το τμήμα που ανήκω εγώ, που είναι ή Hellas Film, που είναι ένα τμήμα που προωθεί τις ταινίες στο εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό, προσπαθεί με λίγα μέσα να κάνει αρκετή δουλειά. Παραδείγματος χάρη με το θέμα με τις κόπιες. 'Εχουμε δύο ή τρεις κόπιες από κάθε ταινία, μερικές φορές και λιγότερες, που πρέπει να πάνε σε εκδηλώσεις. Και η ταινία του Παντελή και του Aντώνη ήρθανε η μία απ' τη Βαλέντζια και η άλλη από το Μοντρεάλ. Το Ακροπόλ, ήρθε στο Τορόντο, αύριο θα πάει στο Σαιντ Λουίς, μετά από το Σαιντ Λουίς θα πάει στο Κάιρο. Του Αντώνη ήρθε από το Μόντρεαλ. Ήρθε Τορόντο, θα πάει στο Σαιντ Λουις, μετά θα πάει Βρυξέλες. Και μόνο αυτό το πράγμα είναι μια φοβερή δουλειά. Να προσπαθήσεις να πάει η κόπια εδώ και εκεί κ.λ.π. Και κάτι γι' αυτό που είπες πριν, γι'αυτό που κάνουν οι ευρωπαίοι ν'αντισταθούν ας πούμε στην αμερικάνικη ταινία. Είχε γίνει, και το Κέντρο Κινηματογράφου ήτανε μαζί με τα άλλα ανάλογα ευρωπαικά ιδρύματα, μία ένωση "Europeans in Toronto". Δεν ξέρω αν το είχατε δει στη διάρκεια του φεστιβάλ του Τορόντο, όπου ενώσανε τις δυνάμεις τους για να υποστηρίξουν, να προωθήσουν τις ευρωπαϊκές ταινίες έτσι ομαδικά. Αυτό ήταν μέρος του EFDO που ήτανε το European Film Distribution Office που είναι για τη διανομή αλλά και στην παραγωγή. Νομίζω ότι το Κέντρο προσπαθει πάντως. Να, υπάρχει το γραφείο, έλεγε ο Παντελής, το γραφείο σεναρίου. Εσύ (Παντελή) θα ήθελες να σε βοηθήσει. Έχω ακούσει εγώ άλλον σκηνοθέτη να λέει, "ποιός τολμάει να μου πει πως θα γράψω εγώ το σενάριο μου; Μα είναι δυνατόν να μου πούνε να πάω να το συζητήσω με την τάδε και ποιά είναι αυτή;" Εχω ακούσει κι αυτό δηλαδή. Ίσως να μην μπορεί να ευχαριστήσει κανείς όλον τον κόσμο αλλά νομίζω ότι σε γενικές γραμμές δουλεύει.

Greek Village
Όσον αφορά για την κριτική επιτροπή.. Υπάρχει κάποια επιτροπή κρίσεως.

Έλλη Πετρίδη
Η γνωμοδοτική επιτροπή. Και το άλλο βέβαια είναι ότι όλα αυτά τα άτομα προέρχονται όπως είχα πει από τον ίδιο χώρο. Δηλαδή, η γνωμοδοτική επιτροπή, το διοικητικό συμβούλιο του κέντρου είναι όλοι κινηματογραφιστές. Είτε σκηνοθέτες, είτε κριτικοί, είτε μέλη της ΕΤΕΚ της ένωσης τεχνικών είτε των ηθοποιών. Όλοι αυτοί αντιπροσωπεύονται και στη γενική συνέλευση που εκλέγονται. Λοιπόν νομίζω ότι δεν έχεται no one to blame but yourselves. Προέρχονται από τον ίδιο χώρο. Δεν είναι κάποιος άλλος απ'έξω.

Κόκκινος
Εγώ πιστεύω ότι η παράδοση υπάρχει. Το είπα και προηγουμένως. Παράδοση υπάρχει. Εγώ έχω πατήσει πάνω σ'αυτήν την παράδοση και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό, δεν το συζητώ αυτό καθόλου. Οτι δεν υπάρχει ελληνικός κινηματογράφος αυτά τα θεωρώ παραμύθια. Νομίζω ότι ιδέες υπάρχουνε, νομίζω τα άτομα υπάρχουνε, και αυτό αποδεικνύεται, κατά την γνώμη μου, την προσωπική μου γνώμη βέβαια, από τις ταινίες που έχουνε γίνει τα τελευταία χρόνια. Αυτό που χρειάζεται και αυτό που χρειάζεται γενικότερα η ελληνική κοινωνία, είναι μια οργανωμένη υποδομή το οποίο δεν υπάρχει. Αυτό που έλεγα προηγουμένως. Δεν νομίζω ότι, εγώ τουλάχιστον πιστεύω, δεν ξέρω ο Παντελής, δεν νομίζω οτι έχουμε έλειψη από πρόσωπα από ιδέες από εμπνευση. Δεν νομίζω και από παράδοση.

Greek Village
Να τους βάλουμε να δουλέψουν μαζί όλους αυτούς τους παράγοντες.

Κόκκινος
Ο μηχανισμός ο οποίος θα προωθήσει, θα καλυτερεύσει κατ'αρχήν τις συνθήκες μέσα στις οποίες αυτά τα άτομα δουλεύουν. Ετσι, καλυτέρευση λοιπόν των συνθηκών αφ'ενός, και αφ'ετέρου και σημαντικότερο, η ύπαρξη των προυποθέσεων, ούτως ώστε το έργο το οποίο παράγεται να προωθηθεί έτσι ώστε να έχει τα αποτελέσματα που αυτό το έργο το ίδιο εμπεριέχει μέσα του. Γιατί εγώ πιστεύω και επιμένω, πολλοί με είχαν χαρακτηρίσει αρωστημένα αισιόδοξο, πιστεύω οτι η ελληνική ταινία αξίζει σίγουρα καλύτερης τύχης από αυτή που είχε . Αυτό που υπάρχει. Οι γυρισμένες ταινίες. Δεν λέω για το μέλλον. Μακάρι στο μέλλον να πάμε καλύτερα.

Greek Village
Παντελή; Εκτός απ'τα χρήματα;

Βούλγαρης
Δεν την έχω σκεφτεί αυτήν την παράμετρο. Απ' την άλλη μεριά βεβαίως είναι και θέμα προσώπων, ιδιαίτερα στους νέους που εμφανίζονται. Δεν υπάρχει τίποτε πίσω από τον Χούρσογλου ή πίσω απ' τον Αντώνη τον Κόκκινο για τον επιβάλλει. Επιβάλλονται με την ίδια τη δουλειά τους. Αρα λοιπόν αναζητούνται τέτοια πρόσωπα. Δεν είναι πολλά και δεν μπορεί νάναι και πολλά. Τι συμβαίνει με τον κινηματογράφο τον ελληνικό; Επειδή, τα τελευταία χρόνια δεν κόβει εισητήρια, δεν έχει μια παράδοση εισητηρίων. Εκπλήξεις υπάρχουν, όπως ήταν η περίπτωση του Αντώνη και όπως μπορεί να υπάρξει και φέτος. Αλλά δεν είναι ένα αλισβερίσι που αφήνει κέρδος. Εκεί εκτός από το κράτος που εκπροσωπείτε από το κέντρο δεν έχουνε μπει ανέξαρτητοι χρηματοδότες όπως συμβαίνει στο ελληνικό τραγούδι. Αν το πάρουμε το ελληνικό τραγούδι εκει διακινούνται πάρα πολλά ποσά. Μπαίνουνε οι δημόσιες σχέσεις, γίνονται τα video clips, γίνεται πια μια έρευνα της αγοράς, ενίσχυση των πολύ καλών τραγουδιστών, των καλών συνθετών ακριβώς γιατί υπάρχει και κέρδος. Δεν είναι ελκυστικό προιόν ο κινηματογράφος για να αφήσει κάποιος μια άλλη επιχειρηματική δραστηριότητα και να πει θα αφιερώσω εγώ λοιπόν τώρα την ζωή μου για τους νέους ανθρώπους, για τον Κόκκινο ας πούμε, και θα κάνω 10 ταινίες στα 5 χρόνια και θα σχίσω. Είναι ένας λοιπόν ο ΠαπαΧατζής ο οποίος απειλήθηκε να μπει στην φυλακή.

Κόκκινος
Όντως. Χρωστάει 150 εκατομμύρια.

Βούλγαρης
Τώρα ότι με λίγα λεφτά μπορεί να γίνει μία πολύ καλή ταινία αποδεικνύεται αυτό. Πολλές ελληνικές ταινίες κοστίσανε ελάχιστα. Λιγότερα και από τα τηλεφωνήματα μιας αμερικάνικης ταινίας ας πούμε. Και ταξιδεύουν οι ταινίες έξω και βραβεύονται κ.λ.π. αλλά δεν είναι αυτός ο κανόνας. Δεν μπορεί να είναι ο κανόνας αυτός. Δηλαδή, οτιδήποτε φθηνό να γίνεται μεγάλο.

Greek Village
Παντελή το Ακροπόλ πόσο κόστισε?

Βούλγαρης
Πολύ λίγα λεφτά κόστισε. Λίγα γι'αυτό που είδατε. Γύρω στα 320 εκατομμύρια.

Βούλγαρης
Εγώ, κοίταξε να δεις, τα παιδιά που πήγαν και είδαν την ταινία του Αντώνη. Είναι τα παιδιά τα δικά μου, γι' αυτήν την γενιά μιλάς. Που σημαίνει ότι για να πάνε να δούνε μια ιστορία η οποία διαδραματίζεται το 70, χέστηκε η φοράδα στο γενι τζαμί σε τελευταία ανάλυση. Πάνε να δούνε, να μάθουνε, έχουνε αγωνία να μαθουνε, να δούνε ποιές ήταν αυτές οι εμπειρίες. Και ανέφερα, δεν θυμάμαι αν είσαστε μπροστά, οτι τα δυο μου παιδιά μεγαλώσανε με τις εμπειρίες τις δικές μου και της γυναίκας μου. Γιατί όσο ήμουνα εγώ στη Γιάρο η γυναίκα ήτανε στην ΕΣΑ. Λοιπόν, αυτά τα έχουν ακούσει. Στο σπίτι μου μπαίνουνε παρόμοιοι, βασανισμένοι κ.λ.π Μόνο στου Κόκκινου καταλάβανε τι ήταν αυτό το πράγμα, γιατί το είδανε στον κινηματογράφο. Γιατί πήγανε τα παιδιά; Για τα Ροκ που έχει η ταινία; 'Οχι. Εγώ πιστεύω απόλυτα στη νέα γενιά. Απλώς θα πρέπει να της δώσουμε χώρο. Δεν μπορούν να έχουν ευθύνες τα παιδιά αυτά επειδή αυτοκτόνησε ο Αρης Βελουχιώτης. Τέλειωσε αυτή η ιστορία. Ευθύνεται η γενιά του Φαράκου και μόνο. Και μεις που ακολουθήσαμε. Και προχθές ήμουνα σ'ένα σπίτι για να σας φέρω ένα παράδειγμα, ακριβώς στου Φαράκου το σπίτι. Και ήτανε η γενιά του Φάρακου με τη γυναίκα του, ο Αλέκος ο Αλαβάνος, η γυναίκα του και η Ιωάννα (γυναίκα του Παντελή) που είναι του πολυτεχνίου και εγώ που είμαι ανάμεσα στις γενιές αυτές. Αναφέρθηκε λοιπόν η περίπτωση του Μελισανίδη του νεαρού Ολυμπιονίκη. Αυτός βγήκε με έπαρση λοιπόν. Έκανε κάτι συνεντεύξεις με έπαρση. Και του την πέσανε όλοι. Τους είπα. Αυτός είναι 19 χρονών. Είπε θα βάλω ένα στόχο στη ζωή μου και το απέδειξε αυτό το πράγμα. Το απέδειξε. Δηλαδή, αν βάνεις στο μυαλό σου ότι θα πας να πάρεις το Όσκαρ, θα σε πούνε για τρελό. Το ίδιο είπε αυτός. Είπε εγώ θα πάω στην Ατλάντα και θα πάρω το μετάλιο. Γιατί σας ενοχλεί αυτό το πράγμα. Επειδή δεν έχει, αναστολές; Εσύ, του λέω, Φαράκο είσαι της γενιάς της ήττας. Με το που ξεκινάς κάτι λες μάλλον δεν θα γίνει αυτό. Εγώ τώρα πάω στην Αμερική λοιπόν για δύο ραντεβού πολύ σοβαρά για μία ιδέα που είχα, που δεν γίνονται εύκολα αυτά τα ραντεβού. Το πρώτο πράγμα που λέω λοιπόν όταν διηγούμαι αυτήν την ιστορία λέω βεβαίως, δεν θα γίνει τίποτα. Επειδή αυτός λέει όχι θα γίνει ντε και καλά και το καταφέρνει είναι τρελός; Είναι παρμένος; Ξεκαθαρίστε λοιπόν. Αφήστε χώρο σ'αυτά τα παιδιά, αυτοί θα διαλέξουν τον τρόπο. Κι εγώ τα βλέπω. Και στο τραγούδι και στη σχολή καλών τεχνών που πάνε και νέοι ζωγράφοι βγαίνουνε, και πολλοί νέοι λογοτέχνες βγαίνουνε, και ποιητές βγαίνουνε. Θέλεις να σου πω και κάτι άλλο; Ακόμη και στο φτιάξιμό τους παιδί μου, στο κλαμπ μέσα, όπου ξαφνικά πέφτει και ο Πανταζής και ο Πλέσσας και αρχίζουν και χορεύουνε ελληνικά είναι μέσα σ'αυτήν την άποψη.

Κόκκινος
Η επόμενη ταινία μου είναι αυτό είναι που λές. Η επόμενη ταινία μου δίνει χώρο στη νέα γενιά. Ο 22ιάρης είναι αυτός που κερδίζει το στοίχημα στην επόμενη ταινία μου.

Βούλγαρης
Απλώς έχω την εντύπωση ότι η γενιά η δικιά τους (η νέα γενιά) δεν έχει τόσο πολύ την ανάγκη να εντοπίσει πολύ πιο συγκεκριμένα την προβληματική σε αποκλειστικά πολιτικό θέμα όπως έγινε ο Μπελογιάννης ας πούμε, όπως έγινε ο Βενιζέλος, όπως ήταν οι Μέρες του 36, όπως ήταν τα Πέτρινα Χρόνια, το Happy day. Και είναι φυσικό γιατί αυτοί είναι ακόμα νέοι. Εγώ, εμείς, από μυρωδιές προσπαθούσαμε να καταλάβουμε ποια είναι η ελληνική ιστορία. Και λέγαμε δηλαδή ο Βελουχιώτης που αυτοκτόνησε; Σε χαράδρα; Τι είχε εκεί πέρα και τι ώρα ήτανε ας πούμε; Αυτοί όμως δεν μπορούνε να σκέφτονται αυτά τα πράγματα.

Κόκκινος
Και ο Παντελής έχει κάνει ταινίες που δεν είναι μ'αυτή την έννοια τόσο πολιτικές. Δηλαδή το ακροπόλ δεν ήτανε.. αν και γω τη θεωρώ πολιτική ταινία.

Βούλγαρης
Να σας ρωτήσω κάτι γιατί έχετε έλειψη απ΄την ελληνική ταινία; Θα σας πω κάτι. Εμείς είμαστε δυο μέρες εδώ πέρα. Μπήκαμε σε τρεις προβολές. Τρεις κι ο κούκος. Από τους έλληνες ήτανε τρεις και ο κούκος. Ποιά είναι, που υπάρχει έλλειψη;

Κόκκινος
Είπε κάτι ο Παντελής σήμερα που πραγματικά δεν το είχα σκεφτεί και που πραγματικά είναι συγκλονιστικό. Είπε σήμερα που πηγαίναμε στο Νιαγάρα, ρε παιδιά είμαστε εδώ πέρα 4 μέρες, μας φώναξε η ελληνική παροικία; 'Εχει 120 000 άτομα λέτε εσείς. Σε μια εκδήλωση σε μια συνεστίαση που να είναι από τους 120000 , 500 σου λέω εγώ.

Βούλγαρης
Στο σχολείο. Στο μάθημα του σχολείου.

Κόκκινος
Και όχι να μιλήσουμε για το σινεμά αν θέλεις. Δύο άνθρωποι από την Ελλάδα που έρχονται ν'ανταλλάξουμε απόψεις. 'Ετσι να πούμε, τα δικά μας. Εμένα θα μ'ενδιέφερε πολύ. Ειλικρινά σου μιλάω. 'Οχι για το σινεμά. Ασ' το σινεμά. Για ποδόσφαιρο, ότι θέλεις να μιλήσουμε. Πως βλέπετε τους Maple Leaf ας πούμε. Εμένα θα μ'ενδιέφερε πολύ. Καταλαβαίνεις τι θέλω να σου πω; Δεν μας φώναξε κανείς.

Greek Village
Εχετε απόλυτο δίκιο σ'αυτό. Δεν διαφωνούμε καθόλου. Όταν είπα εμείς στο εξωτερικό εννοούσα μερικοί από μας.

Βούλγαρης
Αυτό σημαίνει κάτι. Για να μη γίνει αυτό κάτι σημαίνει. Ο ιστός είναι αρκετά λάσκος.

Κόκκινος
Για να κάνουμε και τις απαραίτητες αναγωγές και συγκρίσεις έτσι; Εγώ είμαι δηλαδή τίποτε, εντάξει.. μια ταινία κ.λ.π. Εδώ έρχεται ένας κολοσσός του ελληνικού κινηματογράφου και κάνετε ρετροσπεκτίβα.

Βούλγαρης
Ούτε ο φίλος μου δεν θα με διαφήμιζε έτσι.

Κόκκινος
'Οχι αυτό είναι γεγονός. Δεν θάπρεπε να γίνει χαμός; Όχι εγώ το θεωρώ δηλαδή.. και να ερχόταν ο Αγγελόπουλος, να ερχόταν οποιοσδήποτε, δηλαδή, πέντε -έξι σκηνοθέτες ας πούμε. Δεν τόν είδα το χαμό αυτό να γίνετε όμως. Από το ελληνικό στοιχείο εννοώ τώρα.

Greek Village
Ενα στοιχείο είναι ότι γίνεται (σειρά ταινιών) κάθε χρόνο και υπάρχουν πολύ λίγοι άνθρωποι που παρακολουθούν καλό κινηματογράφο.

Κόκκινος
Μα εγώ δεν το βλέπω το καλό ή κακό κινηματογράφο. Εγώ το βλέπω ότι έρχεται μία παράμετρος της πολιτιστικής κατάστασης της Ελλάδας εδώ και παρουσιάζει το σύνολο του έργου του. Δεν ενδιαφέρει τον άλλον να πάει να δει τις ρίζες του το έτσι του, το αλλοιώς του? Ξέρω γω.

Βούλγαρης
Τώρα αυτό το ταξίδι που έχουμε κάνει για το Τορόντο ήρθαμε; Για σας ήρθαμε. Γι'αυτό. Επειδή είμαστε βαρεμένοι στο κεφάλι και λέμε αν δεν πάμε κι εκει που είναι έλληνες που θα πάμε; Και λέμε να πάμε και να τους δούμε και να κουβεντιάσουμε και ν'ακούσουμε ιστορίες και πως ήτανε εδώ πέρα και πότε ήρθανε οι μετανάστες και όλοι αυτοί.

Βούλγαρης
Γιατί απλούστατα δεν υπήρχε παράδοση. Να απαντήσω έτσι αμέσως. Δεν υπήρχε παράδοση στην ελληνική κινηματογραφία να αναζητάει ντε και καλά αγορές έξω απ' την Ελλάδα. Ο κινηματογράφος των παραγωγών που τέλειωσε το 1967 περίπου, ήταν ένας κινηματογράφος ο οποίος έφερνε κέρδος σίγουρο από το ντόπιο πληθυσμό και βεβαίως από τον πληθυσμό των μεταναστών στις διάφορες περιοχές στη Γερμανία, στην Αυστραλία, στον Καναδά και στην Αμερική. Από κει και πέρα απ΄τη στιγμή που φύγαν οι παραγωγοί αυτοί και πήραμε εμείς την κατάσταση στα χέρια μας και γίναμε εμείς οι παραγωγοί των ταινιών αυτών, δεν είχαμε την δυνατοτητα αυτή. Τη μεγάλη περιοχή της εκμετάλευσης μιας ταινίας να την ερευνήσουμε και να την ψάξουμε. Αυτό σημαίνει, εδώ έρχεται, η δουλειά του κέντρου κινηματογράφου, οτι μπορεί να γίνει μόνο μέσα από ένα φορέα που έχει τη δύναμη να στέλνει την κ. Πετρίδη είτε υπάρχει φεστιβάλ είτε δεν υπάρχει φεστιβάλ πέντε ταξίδια το χρόνο. Να φέρνει η κ. Πετριδη λοιπόν εδώ πέρα τις ταινίες να τις δείχνει στα γραφεία εκμετάλευσης να φέρνει τους δείνα, να τους τραπεζώνει στην Αθήνα, να πηγαίνουν στο Αγιο Ορος, να πουλάμε τα προιόντα. Η Ιταλία όμως έχει μία πολύ μεγάλη βιομηχανική κατάσταση εκεί πέρα.

Greek Village
Μια πρακτική ερώτηση. Μάλιστα μας στείλαν ερωτήσεις τέτοιες για να σας απευθύνουμε. Μια πολύ συγκεκριμένη πρακτική ερώτηση. Κάποιος αναζητά να βρει, για παραδειγμα μιλώ, τον Τζίμη τον Τίγρη. Τί μπορεί να κάνει;

Βούλγαρης
Ελα μωρέ, σοβαρά μιλάς;

Greek Village
Ναι. Το ερώτημα είναι αν κάποιος ζητάει κόπια κάποιας ταινίας σε βίντεο που δεν υπάρχει στο Τορόντο.

Βούλγαρης
Θα τη ζητήσει μέσα από το Κέντρο Κινητογράφου γιατί αυτός είναι πια ο φορέας. Θα αναζητήσει μέσα από το Κέντρο Κινηματογράφου τη συγκεκριμένη ταινία κι αν δεν την έχει το Κέντρο Κινηματογράφου , θα απευθυνθεί στον παραγωγό. Γιατί μόνο έτσι γίνεται. Που μπορεί να με βρει εμένα;

Έλλη Πετρίδη
Θα είναι για εκδήλωση η ταινία; Εμείς στέλνουμε ταινίες μόνο για εκδηλώσεις. Ή αν μπει στη διανομή, τότε ο διανομέας θα την βγάλει στην αγορά. Αλλά να γίνουμε εμείς διανομείς και να τις πουλάμε σε βίντεο, όχι, δεν μπορει να γίνει.

Greek Village
Ένας σύλογος τοπικός μπορεί να παραγγείλει μια ταινία απ'το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου;

Έλλη Πετρίδη
Για να τις δείξει; Ναι βεβαίως. Γίνονται χιλιάδες τέτοιες εκδηλώσεις και στην Ελλάδα. Απλώς στέλνει ή όποια οργάνωση ένα γράμμα στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και λέει θα κάνουμε μία έκδηλωση. Και τώρα μάλιστα αυτές οι ταινίες που θα παιχτούν στο Μόναχο είναι για μία ένωση Ελλήνων του Μονάχου.

Κόκκινος
Εγώ ετοιμάζω μια ταινία. Εχω τελειώσει το σενάριο και είμαι στη διαδικασία του κάστινγκ μιας καινούργιας ταινίας που αν όλα πάνε καλά θα την ξεκινήσω τον Μάρτη - Απρίλη. Είναι η σχέση δύο γενιών στη σύγχρονη Αθήνα. Δύο αδέλφια που έχουν μεγάλη διαφορά ηλικίας ένας 20τόσο και ένας 40τόσο και παρακολουθώ τη σχέση τους. Σου είπα και το τέλος. Το τέλος είναι ότι το πάνω χέρι το παίρνει ο μικρός . Δηλαδή ο μικρός είναι η συνέχεια. Αυτό είναι περίπου.

Greek Village
Πότε περίπου υπολογίζεις να έχει βγει έξω η ταινία αυτή;

Κόκκινος
Σου είπα, αν όλα πάνε καλά, ξεκινάω Μάρτη - Απρίλη. Δηλαδή την ετοιμάζω για το φεστιβάλ του '97 στη Θεσσαλονίκη.

Greek Village
Εχει δοθεί κάποιος τίτλος;

Κόκκινος
Υπάρχει ένας τίτλος που είναι πρόχειρος: "Διατηρητέο"

Βούλγαρης
Εγώ έχω βρει έναν παραγωγό που δεν είναι το Κέντρο Κινηματογράφου. Είναι η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Θεσσαλονίκης. Θέλουν να κάνουν μια ταινία μέσα στο '97 και αυτή η ταινία θέλω να είναι μια δικιά μου αίσθηση αυτού του χώρου που τον γνωρίζω αυτό το διάστημα. Μυθοπλαστική. Δεν θα είναι ντοκυμαντέρ, αλλά δεν έχω πολλά πράγματα να σας πω. Την αγαπάω εγώ τη Θεσσαλονίκη. Και τη Μακεδονία. Και έχω βρει ορισμένα πράγματα που νομίζω ότι αξίζουν τον κόπο. Αλλά δεν θα είναι μόνο στη Θεσσαλονίκη. Θα είναι από τις Πρέσπες μέχρι την Αλεξανδρούπολη. Θέλω να είναι ένα ψηφιδωτό ιστοριών.

Βούλγαρης
Λοιπόν, επειδή είπατε για ποιές στιγμές σημαδεύουνε τη ζωή ενός κινηματογραφιστή για εμένα αυτή η προβολή του Ακροπόλ εδώ πέρα ήταν καθοριστική. Γιατί δεν είμαι από τους ανθρώπους που ικανοποιούνται εύκολα μ'αυτά που κάνουν. Εγώ συνδέω τις ταινίες μου με τις γνώμες και με την αποδοχή τους. Στην Αθήνα η προβολή της ταινίας , το πέρασμα της ταινίας από την Αθήνα μου άφησε μια αίσθηση μιζέριας. Και επειδή δεν θέλω να τα ρίχνω στο κοινό τα πήρα όλα επάνω μου. Είχα παρακολουθήσει την ταινία και στο Σικάγο αλλά δεν ήμουνα μέσα. Επειδή εγώ δεν τις βλέπω τις ταινίες , μ'είχε πιάσει ο πανικός της προβολής κι είχα βγει έξω και μάλιστα έκανε κρύο και ήμουν με το πουκάμισο και κρύωσα, πλευριτώθηκα με σαράντα πυρετό. Δεν ήμουνα μέσα. Βέβαια μετά μου έλεγε η γυναίκα μου και η Μπαζάκα που ήταν στην προβολή ότι άρεσε και γελάγανε και κάνανε και δείχνανε. Εδώ που κάθισα λοιπόν, είδα ότι η ταινία αναπνέει κανονικά με το κοινό. Δηλαδή η αναπνοή της ταινίας βρίσκει τις αναπνοές του κόσμου από κάτω και ταξιδεύουν παράλληλα. Και μου άλλαξε τελείως αυτή την αίσθηση που είχα και παίρνω καινούργια αμπάριζα μετά απ'αυτήν την ταινία. Γιατί είναι από την άλλη μεριά πολύ επικίνδυνο να ξεκινάς μια καινούργια ταινία με την αίσθηση μίας αποτυχίας πίσω. Κατάλαβες; Έχεις άλλη φόρα. Ξεκινάς τελείως διαφορετικά. Κι εγώ τώρα από το Τορόντο εκτός απο το σκιουράκι και το πορτοφόλι

Κόκκινος
και το καπέλο

Βούλγαρης
Που τώρα ταξιδεύει στο Σικάγο φεύγω φουλ ολοταχώς. Και αγαπάω πολύ και το Τορόντο και εσάς, και το κοινό, και όσους είδαμε εδώ πέρα.

Κόκκινος
Σε μένα παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο οι εμπειρίες μου, οι αναμνήσεις που έχω. Γενικά με καθορίζουν στη ζωή ας πούμε. Και παρ'ότι δεν ήρθανε και πάρα πολλοί έλληνες, κι εγώ είχα μια πολύ θετική σχέση με το κοινό κι ιδιαίτερα με του καναδούς και με τους έλληνες που ήτανε στην προβολή. Ξέχωρα από αυτό όμως, ξέχωρα από την ταινία αυτή, πέντε μέρες που καθίσαμε εδώ πέρα έχω την αίσθηση ότι, γιατί αυτά δεν μπορείς να τα καταλάβεις τώρα τα καταλαβαίνεις λίγο μετά, έχω την αίσθηση ότι έχω δημιουργήσει προυπόθεση.

Greek Village
Για να ξανάρθεις;

Κόκκινος
..και να ξανάρθω αλλά για πράγματα που θα τα σκέφτομαι με πολύ ενδιαφέρον αργότερα. Δηλαδή, έχω επενδύσει , όπως έλεγε ένας φίλος μου στις αναμνήσεις μου ας πούμε ,στην παραμονή μου εδώ και αυτό το θεωρώ πολύ θετικό. Πέρασα καλά δηλαδή εδώ.

Έλλη Πετρίδη
Νομίζω ότι και εγώ θα έλεγα ότι χάρηκα πολύ με την ανταπόκριση που είχανε οι ταινίες που δείξαμε και μου έκανε μάλιστα εντύπωση η αντίδραση του Παντελή. Θυμάμαι μετά που παιχτηκε η ταινία είπε ακριβώς αυτά που είπε τώρα. Οτι τούδωσε καινούργια δύναμη και κατάλαβα τι σημαντικό που είναι για ένα διημιουργό να έχει αυτήν την σχέση και να έχει αυτήν την αίσθηση ότι επικοινωνεί και οτι η ταινία αρέσει και ότι θέλει να πάει ολοταχώς για την επόμενη ταινία. Και βλέποντας εχθές το βράδυ τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις που είχε ο Αντώνης ήτανε κάτι που το βρήκα πολύ συγκινητικό και που άξιζε τον κόπο.

Greek Village
Εμείς με την σειρά μας θέλουμε να σας πούμε οτι μπορεί να είμαστε 4 εδώ αλλά είμαστε σίγουροι ότι μιλάμε για πολύ περισότερους ανθρώπους. Ίσως όχι για 120 000 αλλά για πολύ περισσότερους από 4. Και θέλουμε να σας πούμε ότι ήταν πολυ μεγάλη μας χαρά να σας δούμε. Χαρήκαμε πάρα πολύ ότι καθίσαμε έτσι απλά και ήσυχα και ήρεμα χωρίς προσποιήσεις. Τα είπαμε όμορφα και ζεστά κι αυτό που μας εντυπωσίασε από την πρώτη στιγμή ήταν ή ζεστασιά σας και θα θέλαμε να ευχηθούμε πραγματικά να σας ξαναδούμε. Πιστεύουμε ότι ο θεσμός αυτός με την Cinematheque Ontario είναι πολύτιμος για τον ελληνισμό εδώ και ελπίζουμε να συνεχίσει αυτή η συνεργασία με το Eλληνικό Kέντρο Kινηματογράφου και να σας βλέπουμε πιο συχνά εσάς και άλλους ανθρώπους της τέχνης απ'την πατρίδα.

Κόκκινος
Πάντως το όνομα και η εικόνα που θα μου μείνει είναι η Danforth Ave. Αυτή μου άρεσε πολύ. Με το που την είδα έγραψε μέσα μου.

Back to the